Deli Dana hastalığı Türkiye’de 2025 Kasım ayı itibari ile yine paniğe neden oldu! Önce Ankara’da, ardından Bolu’da rastlandığı belirtilen Deli Dana hastalığı hakkında ne kadar bilgi sahibisiniz? Deli Dana hastalığı nedir? Belirtileri nelerdir? Nasıl bulaşır?
İçindekiler
Deli Dana Hastalığı Türkiye 2025 Paniği!
Türkiye’de Deli Dana hastalığı’nın 2025 yılında yeniden paniğe neden olmasının sebebi: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi’nde bir hastaya deli Dana teşhisi konulduğpu iddiasının ortaya atılması oldu. Hastane tarafından konuya yönelik yapılan açıklama şu şekildeydi:
“Yapılan klinik değerlendirmelerde ve laboratuvar bulgularında Creutzfeldt–Jakob (Deli Dana) hastalığı yönünde net bir tabloya rastlanmamıştır.”
Sağlık Bakanlığı tarafından da tanının net olarak kesinleşmediği açıklaması yapıldı.
Veteriner Hekimler Derneği Başkanı Dr. Gülay Ertürk ise Deli Dana Hastalığı hakkında şu bilgileri verdi:
“Deli Dana hastalığı sığırlarda görülen, merkezi sinir sistemini etkileyen ve ölümcül seyreden bir prion hastalığıdır. Etkeni bakteri veya virüs değil, yanlış katlanmış bir proteindir. Bu nedenle olağan dezenfeksiyon veya pişirme yöntemleri ile yok edilemez. Türkiye’de şu ana kadar resmi olarak doğrulanmış hiçbir vaka tespit edilmemiştir. Endişeye bu nedenle gerek yoktur.
Deli Dana hastalığı sığırlara, enfekte hayvan dokularının karıştığı et ve kemik unu içeren yemlerle, insanlara ise enfekte hayvanın beyin ve omurilik dokularının gıdalara karışması ile bulaşır.”
1986 yılında ilk olarak İngiltere’de ortaya çıkan Deli Dana hastalığı, 1990’lı yıllarda salgın olarak bir krize dönüştü. Buna bağlı olarak 180.000’den fazla sığır Deli Dana hastalığına yakalandı. Milyonlarca sığır bu nedenle imha edildi. Salgın 1996 yılında insanlarda görülmeye başladı. Ve bunun bir variant olduğu bilimsel olarak kanıtlandı.
Dünya genelinde 230 civarı insan, genel olarak İrlanda, İngiltere, Fransa gibi Avrupa ülkelerinde bu hastalığa yakalandı. Deli Dana hastalığı Türkiye 2025 Kasım ayı gündemine oturmuş olsa da denetimler ülkemizde sıkı bir şeklde devam ediyor.
Sadece insanlarda değil, hayvanlarda da doğrulanmış bir Deli Dana hastalığı Türkiye’de gözlemlenmemiştir. Hayvansal kökenli proteinlerin yemlerde kullanılmasına yönelik sıkı yasaklar, 2000’li yılların başından itibaren ülkemizde de uygulanmaktadır.
Deli Dana Hastalığı Nedir?
2025 yılında Kasım ayının başlaması ile birlikte Türkiye’de paniğe neden olan deli dana hastalığı sığırlarda görülen, zamanla kötüleşen bir nörolojik hastalıktır. Virüs ya da bakteri değildir. Prion adı verilen bir proteinin anormalitesi ile gelişir. Bu proteinin neden zararlı olduğu henüz bilinmemektedir.
Zamanla beyindeki sinir sistemi dokusunu yok etmesi dolayısı ile giderek kötüleşir. İnsanda, bağışıklık sistemini güçlendiren içecek tarifi gibi yöntemlerle denli dana hastalığının önüne geçilemez. Bunun nedeni hastalığın virüs ya da bakteri kaynaklı olmamasıdır.
Bilim insanlarına göre deli dana hastalığı ilk olarak İngiltere’de 1970’li yıllara ortaya çıktı. Ama resmi olarak ilk 2 vaka 1986 yılında tespit edildi. 1993 yılında ise her hafta yaklaşık 1.000 vakanın görüldüğü İngiltere’de Deli dana hastalığında zirveye ulaşıldı.
2015 sonu itibari ile Birleşik Krallık’ta resmi olarak 184.500 vaka kayıtlara geçti. Ancak geçmişe göre çok daha az yaygın olan deli dana hastalığı, yine 2015 yılında sadece 2 vakada görüldü. 2018’de ABD’de 6; Kanada’da ise 20 vaka ile karşılaşıldı.
Sığırlarda Deli Dana Hastalığı Belirtileri
Deli Dana hastalığı Türkiye 2025 paniği sonrasında pek çok kişi hastalıkla ilgili detaylı bilgi sahibi olmak istiyor. Bir sığır deli dana hastalığına yakalandı ise yürümekte ve ayakta durmakta zorluk yaşar. Gergin görünebilir ve agresiftir.
Ancak deli dana hastalığının bir sığırı enfekte etmesinin ardından belirtiler genellikle 4 – 6 yıl sonra görülmeye başlanır. Hastalığı test edecek bir yöntem de bulunmamakla birlikte, belirtilerin ortaya çıkmasının ardından, sığurlar haftalar ya da aylar içerisinde ölürler.
Deli Dana hastalığı İnsanlara Nasıl Bulaşır?
Deli dana hastalığı Türkiye 2025 paniği, hastalığın önce Ankara, ardından da Bolu’da görüldüğü iddiaları üzerine ortaya çıktı. Ancak konuya dair bir doğrulama yapılmadı. Kesin tanı konulmadığı açıklaması yapıldı. Hastalığın insana bulaşması için şu şekilde bir zincirin oluşması gerekiyor:
Deli dana hastalığı ile enfekte olmuş bir hayvanın beyin ya da omurilik gibi merkezi sinir dokusuna sahip et yemiş olan insanlara deli dana hastalığının bulaşma ihtimali bulunuyor. ABD’de bugüne kadar sadece dört kişide hastalığa rastlanmış; onların da Birleşik Krallık ya da Suudi Arabistan’da yaşadıkları belirlenmiştir.
İnsandan insana bulaşmanın söz konusu olmadığı deli dana hastalığı, geçirdiği variantlar sonrasında vejetaryenlerde de ortaya çıkmaya başladı. Bu da gösteriyor ki hastalık artık sadece et yiyenlerde görülen bir durum olmaktan çıkmıştır.
Deli dana hastalığının bulaştığı kişiler için, gripten sonra geçmeyen öksürük nasıl geçer şeklinde, deli dana hastalığı nasıl geçer gibi aramalar yapmak da doğru değildir. Genellikle 65 yaş üstünü etkileyen deli dana hastalığı belirtileri görüldükten sonraki 6 ay içerisinde ölümcül olur.
İnsanlarda Deli Dana Hastalığı Belirtileri
Her yaşta görülen deli dana hastalığının belirtileri, hastalık seyrini tamamlayana kadar genellikle fark edilmez. İlk belirtiler ise daha çok sinir sisteminde görülür. Depresyon ve konsantrasyon kaybı bu belirtilere örnek olarak verilebilir. Bunu demans takip eder.
Hastalığın ilerleyen seviyelerinde MR testi ile deli dana tespit edilebilir. Ve yine bir genelleme ile hastalığın semptomlarının başlamasının sonrasındaki 13 ay içerisinde ölümcül olduğu söylenebilir. Genel olarak deli dana hastalığı belirtileri insanlarda ilk aşamalarda şu şekilde görülür
- Şiddetli depresyon
- Sinirlilik hali
- Endişe
- Aile ve arkadaşlardan uzaklaşma
- Uyku problemleri
İleri aşamalarda ise belirtiler şu şekle evrilir:
- Vücutta koordinasyon kayıpları: Yürüme, konuşma ve denge ile ilgili problemler
- İdrar kaçırma
- Kas spazm ya da seyirmeleri
- Hareket kaybı
- Görme kaybı ve körlük
- Konsantrasyon sorunu
- Hafıza kaybı
- Paranoya
- İştah kaybı
- Beyinde bulanıklık ve ajitasyon
- Anormal duygusal tepkiler
Hastalar, son aşamada ise nerede olduklarını bilemez ve sürekli bakıma ihtiyaç duyarlar. Bu hastalar genellikle ölürler. Akciğer iltihaplanması ortaya çıkabilir ya da akciğer çalışmayı bıraktığında nefes alamayan hastalarda solunum yetmezliği gündeme gelir.
VCJD Tanısı Nasıl Konur?
Deli dana hastalığı Türkiye 2025 paniği, hastalığın tanısının naısl konulduğu konusunda araştırmalar yapılmasını da beraberinde getirdi. İnsana geçen deli dana hastalığının adı artık deli dana olmaktan çıkıyor. Ve genellikle kişilerin ölümünden sonra yapılan biyopsi ile belli oluyor.
Günümüzde çok nadir görülen vCJD hastalığından doktorların şüphelenmesine neden olan etkenler şu şekilde listelenebilir:
- Kalıcı ağrılar
- Psikiyatrik belirtiler
- Erken ölüm
- Demans, koordinasyon kaybı ve hastada gözle görülen görsel değişiklikler
- 6 aydan uzun süre devam eden hastalıklar
- Hastalıkların nedenlerini açıklayacak başka bir hastalığın bulunmaması
Beyni etkileyen deli dana hastalığı için yapılan tetkikler, MR, EEG, beyin ve omurilikten sıvı alınması, kan testleri, bademcik biyopsisi, genetik testler, beyin biyopsisi… gibi tetkiklerin bir ya da birkaçını içerebilir. Tanı konan hastalar için bir tedavi söz konusu olmayıp, antidepresan, sakinleştirici ve ağrı kesicilerle hastanın rahat etmesi sağlanabilir.
Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgi paylaşımı amacı taşır. Kişisel sağlık durumunuz için en doğru yönlendirmeyi doktorunuzdan alabilirsiniz.